Kwas glicyretynowy

Jak działa

Kwas glicyretynowy jest głównym metabolitem glicyryzyny: powstaje z niej m.in. pod wpływem bakteryjnego enzymu beta-glukuronidazy. W skórze człowieka działa enzym 11β-dehydrogenaza hydroksysteroidowa, który zamienia aktywny kortyzol w nieaktywny kortyzon. Kwas glicyretynowy hamował ten enzym w badaniu laboratoryjnym na skórze myszy, a w teście zwężania naczyń skóry u ludzi nasilał działanie nałożonego hydrokortyzonu. Przeglądy opisują też jego działanie przeciwzapalne, przeciwutleniające i przeciwbakteryjne w badaniach laboratoryjnych. Słabo przenika przez warstwę rogową, dlatego bada się dla niego nośniki, np. liposomy i nanoemulsje.

Badania na ludziach dotyczą głównie kremu będącego wyrobem medycznym, który oprócz kwasu glicyretynowego zawiera m.in. kwas hialuronowy, masło shea, telmesteinę i wyciąg z winorośli. Stosowany 3 razy dziennie działał po 22 dniach lepiej niż samo podłoże u 218 dorosłych i 142 dzieci od 6. miesiąca życia z łagodnym lub umiarkowanym AZS, łagodził też świąd. Przegląd Cochrane zaliczył kremy z kwasem glicyretynowym do emolientów, które działały lepiej niż kontrola. W badaniu u 39 dzieci taki krem nie był jednak skuteczniejszy od kremu z ceramidami ani od maści na bazie wazeliny, a udziału samego kwasu glicyretynowego nie da się wyodrębnić. W pojedynczym małym badaniu z placebo (18 kobiet, po 9 w grupie) krem z 2,5% kwasu glicyretynowego przez miesiąc zmniejszał grubość podskórnej tkanki tłuszczowej uda.

Dla kogo

• skóra atopowa i sucha, jako składnik emolientu uzupełniającego leczenie ustalone z lekarzem
• skóra podrażniona, jako składnik łagodzący
• dzieci z łagodnym AZS (badania od 6. miesiąca życia), po uzgodnieniu z lekarzem

Stężenia

Według przeglądu CIR z 2007 r. kwas glicyretynowy stosowano w kosmetykach w stężeniach do 2%, a glicyretynian stearylu i glicyretynian potasu do 1%. W badaniu na udo krem zawierał 2,5%, a stężenia w kremach badanych przy AZS nie podano w streszczeniach. Kwas glicyretynowy i glicyretynian stearylu nie figurują w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego, więc prawo UE nie wyznacza limitu stężenia.

Jak zacząć

1. W składzie INCI szukaj nazw Glycyrrhetinic Acid lub Stearyl Glycyrrhetinate.
2. Przy AZS nakładaj emolient regularnie, w badaniach 3 razy dziennie, na zmiany i na miejsca, w których zwykle się pojawiają.
3. Jeśli po ok. 3 tygodniach nie ma poprawy albo zmiany się nasilają, idź do dermatologa: sam emolient nie zastępuje leczenia przeciwzapalnego.

Możliwe skutki uboczne

Według CIR kwas glicyretynowy w stężeniach do 6% nie drażnił ani nie uczulał skóry w testach klinicznych, a składniki z tej grupy w stosowanych stężeniach nie działają fototoksycznie ani fotouczulająco. W badaniu u dorosłych z AZS wysypka wystąpiła u 2,1% osób stosujących krem z kwasem glicyretynowym i u 5,5% w grupie podłoża, a w badaniu otwartym miejscowe pieczenie było dość częste, choć łagodne. Skutki ogólne opisywane przy jedzeniu lukrecji wiąże się z hamowaniem podobnego enzymu w nerkach. Przerwij stosowanie przy nasileniu zaczerwienienia, pieczenia lub swędzenia.

Ciąża i karmienie

Nie znaleźliśmy badań nad stosowaniem kwasu glicyretynowego na skórę w ciąży. Ostrzeżenia dotyczą jedzenia dużych ilości lukrecji, opisanego w haśle o ekstrakcie z lukrecji. Według CIR należy oczekiwać, że składniki z tej grupy słabo wchłaniają się przez skórę, a w badaniu kremu z 2,5% kwasu glicyretynowego nakładanego na udo przez miesiąc nie zmieniły się ciśnienie krwi ani stężenia reniny, aldosteronu i kortyzolu. Przy wątpliwościach skonsultuj się z lekarzem.

Najczęstsze pytania

Czym kwas glicyretynowy różni się od ekstraktu z lukrecji?

To jeden określony związek, a nie wyciąg roślinny. Ekstrakt z korzenia lukrecji zawiera wiele substancji, m.in. glicyryzynę i izoflawony; opisujemy go w haśle ekstrakt z lukrecji.

Czy kwas glicyretynowy wyszczupla?

W jednym małym badaniu z placebo krem z 2,5% kwasu glicyretynowego przez miesiąc zmniejszał obwód uda i grubość podskórnej tkanki tłuszczowej; badanie objęło 18 kobiet, z których 9 stosowało krem z kwasem, a 9 placebo. Nie znaleźliśmy badań, które by to potwierdziły.

Czy pomaga przy łojotokowym zapaleniu skóry?

Glicyretynian stearylu bywa składnikiem niesterydowych kremów na łojotokowe zapalenie skóry twarzy, razem m.in. z piroktonem olaminy i cynkiem PCA. W serii 11 przypadków taki krem łagodził objawy, ale bez grupy kontrolnej. Leczenie ustal z dermatologiem.

Co potwierdzają źródła

• Kwas glicyretynowy to główny metabolit glicyryzyny z korzenia lukrecji, powstający m.in. pod wpływem bakteryjnej beta-glukuronidazy; to określony związek, a nie wyciąg roślinny. S3 S4 S14
• W CosIng kwas glicyretynowy ma funkcję pielęgnującą skórę, a glicyretynian stearylu także łagodzącą; żaden nie figuruje w załącznikach rozporządzenia. S1 S2
• W skórze człowieka występuje 11β-dehydrogenaza hydroksysteroidowa; kwas glicyretynowy hamował ją in vitro w skórze myszy i nasilał działanie hydrokortyzonu w teście zwężania naczyń u ludzi. S5 S3
• Krem z kwasem glicyretynowym, kwasem hialuronowym, telmesteiną i wyciągiem z winorośli stosowany 3 razy dziennie działał po 22 dniach lepiej niż podłoże u 218 dorosłych i 142 dzieci z łagodnym lub umiarkowanym AZS. S6 S7
• Przegląd Cochrane: kremy z kwasem glicyretynowym działały lepiej niż kontrola, a przy samym emoliencie zaostrzeń było więcej niż przy emoliencie z lekiem przeciwzapalnym; metaanaliza 4 badań potwierdziła skuteczność wyrobu z kwasem glicyretynowym, kwasem hialuronowym i masłem shea. S9 S10
• U 39 dzieci krem z kwasem glicyretynowym nie był skuteczniejszy niż krem z ceramidami ani maść na bazie wazeliny. S8
• CIR: kwas glicyretynowy stosowano do 2%, glicyretynian stearylu i potasu do 1%; do 6% nie drażnił i nie uczulał, składniki według oczekiwań CIR słabo się wchłaniają i nie działają fototoksycznie; wysypka po kremie 2,1% wobec 5,5% po podłożu, pieczenie w badaniu otwartym łagodne. S3 S6 S11
• Krem z 2,5% kwasu glicyretynowego przez miesiąc zmniejszał grubość tkanki tłuszczowej uda u 9 kobiet (9 kolejnych stosowało placebo) bez zmian ciśnienia, reniny, aldosteronu i kortyzolu. S12

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: GLYCYRRHETINIC ACID
2. S2Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: STEARYL GLYCYRRHETINATE
3. S3Raport CIR · 2007Final report on the safety assessment of Glycyrrhetinic Acid, Potassium Glycyrrhetinate, (...) Stearyl Glycyrrhetinate (...) and Potassium Glycyrrhizinate
4. S4Przegląd badań · 201918β-Glycyrrhetinic acid: its core biological properties and dermatological applications
5. S5Badanie · 1990Potentiation of hydrocortisone activity in skin by glycyrrhetinic acid
6. S6Badanie · 2006A multicenter, randomized, vehicle-controlled clinical study to examine the efficacy and safety of MAS063DP (...) in the management of mild to moderate atopic dermatitis in adults
7. S7Badanie · 2008MAS063DP is effective monotherapy for mild to moderate atopic dermatitis in infants and children: a multicenter, randomized, vehicle-controlled study
8. S8Badanie · 2011An over-the-counter moisturizer is as clinically effective as, and more cost-effective than, prescription barrier creams in the treatment of children with mild-to-moderate atopic dermatitis: a randomized, controlled trial
9. S9Przegląd badań · 2017Emollients and moisturizers for eczema: abridged Cochrane systematic review including GRADE assessments
10. S10Przegląd badań · 2018Evidence-based treatment of atopic dermatitis with topical moisturizers
11. S11Badanie · 2009Treatment of pruritus in mild-to-moderate atopic dermatitis with a topical non-steroidal agent
12. S12Badanie · 2005Glycyrrhetinic acid, the active principle of licorice, can reduce the thickness of subcutaneous thigh fat through topical application
13. S13Badanie · 2020Non-Steroidal Topical Therapy for Facial Seborrheic Dermatitis
14. S14Przegląd badań · 2018Liquorice (Glycyrrhiza glabra): A phytochemical and pharmacological review

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 8 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.