PEG w kosmetykach: co oznaczają i czy są bezpieczne

PEG w kosmetykach: co to jest?

PEG (glikol polietylenowy, makrogol) to syntetyczny polimer zbudowany z powtarzających się jednostek tlenku etylenu, o wzorze H-(OCH2CH2)n-OH, gdzie n oznacza liczbę tych jednostek. W kosmetykach PEG i ich pochodne są bardzo rozpowszechnione ze względu na rozpuszczalność, wpływ na lepkość i małą toksyczność. W bazie CosIng jest ponad 900 nazw INCI zaczynających się od „PEG-”.

Właściwości PEG zależą od masy cząsteczkowej. Według przeglądu z 2025 r. PEG o masie poniżej 600 Da są płynne i służą w kremach i balsamach jako rozpuszczalniki, a cięższe są stałe i woskowate, dlatego stosuje się je jako podłoże maści. Glikol polietylenowy jest też lekiem przeczyszczającym stosowanym w zaparciach oraz substancją pomocniczą w wielu lekach.

Co oznacza liczba przy PEG, np. PEG-8, PEG-40 czy PEG-100?

Liczba przy PEG to średnia liczba jednostek tlenku etylenu w cząsteczce: w opisach CosIng PEG-8 ma ich średnio 8, PEG-40 średnio 40, a PEG-100 średnio 100. Litera M oznacza tysiące, więc PEG-2M ma średnio 2000 jednostek, a PEG-90M 90 000. Im większa liczba, tym dłuższy łańcuch i większa cząsteczka.

Sama liczba nie mówi jednak, do czego służy składnik; decyduje druga część nazwy. Czyste PEG, np. PEG-7, PEG-8, PEG-40 czy PEG-100, mają w CosIng funkcję nawilżającą (humektant) i rozpuszczającą. PEG-100 Stearate to PEG połączony z kwasem stearynowym, opisany w CosIng jako substancja myjąca, a przez panel CIR jako głównie surfaktant i emolient. PEG-40 Hydrogenated Castor Oil to etoksylowany uwodorniony olej rycynowy, a PEG-7 Glyceryl Cocoate to pochodna gliceryny i kwasów kokosowych; oba są w CosIng emulgatorami i substancjami myjącymi.

Czy PEG w kosmetykach są szkodliwe?

PEG stosowane na zdrową skórę są uznawane za bezpieczne. Według przeglądu z 2005 r., obejmującego PEG stosowane w kosmetykach w Europie, PEG, ich etery i estry kwasów tłuszczowych powodują niewielkie podrażnienie oczu i skóry albo żadnego, mają bardzo małą toksyczność ostrą i przewlekłą i słabo przenikają przez nieuszkodzoną skórę. Dla przedstawicieli tej grupy nie stwierdzono zagrożeń dla rozrodu i rozwoju ani działania genotoksycznego czy rakotwórczego, a PEG o masie od 200 do ponad 10 000 uznano za bezpieczne. Panel CIR w 2025 r. ponownie uznał za bezpieczne stearyniany PEG.

W UE ani czyste PEG, ani popularne pochodne, takie jak PEG-100 Stearate czy PEG-40 Hydrogenated Castor Oil, nie figurują w załącznikach rozporządzenia (WE) nr 1223/2009, więc nie mają limitów stężenia. Przegląd z 2005 r. podkreśla jednak, że PEG i ich pochodnych nie należy nakładać na uszkodzoną skórę, a producenci muszą nadal usuwać z nich zanieczyszczenia, takie jak tlenek etylenu i 1,4-dioksan.

Dlaczego PEG nie powinny trafiać na uszkodzoną skórę?

PEG słabo przenikają przez zdrową skórę, ale przez rozległe rany mogą się wchłaniać i działać toksycznie. Pod koniec lat 70. XX wieku u pacjentów z rozległymi oparzeniami leczonych opatrunkiem przeciwbakteryjnym na podłożu z PEG wystąpiły hiperosmolalność, kwasica metaboliczna, hiperkalcemia i niewydolność nerek; przyczyną okazało się podłoże z PEG wchłaniane przez rany.

Przegląd z 2025 r. opisuje też PEG jako substancje zwiększające przepuszczalność skóry, przez co mogą ułatwiać wchłanianie innych składników. Z tego powodu oraz z obawy przed podrażnieniem uszkodzonej skóry niektóre PEG wyklucza się z certyfikowanych kosmetyków organicznych. Na zdrowej skórze przegląd z 2005 r. uznaje PEG za bezpieczne, ale na rany i rozległe uszkodzenia skóry lepiej stosować produkty zalecone przez lekarza.

PEG a 1,4-dioksan i tlenek etylenu: skąd te obawy?

Obawy dotyczą nie samych PEG, lecz zanieczyszczeń z procesu produkcji: 1,4-dioksanu i tlenku etylenu. Według FDA 1,4-dioksan nie jest stosowany jako składnik kosmetyków, ale może w nich występować w śladowych ilościach jako produkt uboczny przy wytwarzaniu niektórych detergentów, emulgatorów i rozpuszczalników rozpoznawanych po członach „PEG”, „Polyethylene”, „Polyoxyethylene”, „-eth-” lub „-oxynol-”. W UE tlenek etylenu (załącznik II, poz. 182) i dioksan (załącznik II, poz. 343) są zakazane jako składniki kosmetyków, a 1,4-dioksan jest sklasyfikowany jako substancja rakotwórcza kategorii 2 (podejrzewana o działanie rakotwórcze).

Komitet SCCS w 2015 r. uznał, że ślady 1,4-dioksanu w gotowym kosmetyku do 10 ppm są bezpieczne dla konsumenta i że taki poziom docelowy należy wprowadzić w krótkim okresie przejściowym. Badania FDA pokazują spadek zanieczyszczeń: w 1981 r. średnio 50 ppm (2-279 ppm), w 1997 r. średnio 19 ppm, w 2008 r. w 80% produktów nie wykryto 1,4-dioksanu, a najwyższy wynik wynosił 11,6 ppm. W 2018 r. 2 z 82 kosmetyków dla dzieci przekraczały 10 ppm; to badanie prowadzono czulszą metodą, więc nie da się go wprost porównać z wcześniejszymi. 1,4-dioksan łatwo odparowuje, co dodatkowo zmniejsza ilość dostępną do wchłonięcia przez skórę.

Alergia na PEG: kogo dotyczy?

Alergia na PEG jest rzadka, ale może być groźna, a najczęściej wywołują ją leki, nie kosmetyki. Przegląd z 2016 r. opisał 37 przypadków natychmiastowej nadwrażliwości na PEG od 1977 r., z których ponad połowa wiązała się z lekami przeczyszczającymi; według przeglądu z 2025 r. kontakt przez skórę rzadko prowadzi do wstrząsu anafilaktycznego. W kosmetykach coraz częściej rozpoznaje się alergiczne kontaktowe zapalenie skóry wywołane kopolimerami PEG, np. Methoxy PEG-17/Dodecyl Glycol Copolymer i PEG-22/Dodecyl Glycol Copolymer.

Osoby z rozpoznaną alergią na PEG powinny czytać składy, bo możliwe są reakcje krzyżowe z pochodnymi PEG i polisorbatami. W badaniu na myszach kosmetyk z pochodnymi PEG nakładany na skórę wywoływał przeciwciała IgM przeciw PEG, które przyspieszały usuwanie z krwi leków w liposomach pokrytych PEG; nie wiadomo, czy dzieje się tak u ludzi.

Popularne PEG w kosmetykach: co oznaczają nazwy

Jak rozpoznać w składzie INCI

PEG rozpoznasz po przedrostku PEG- z liczbą, np. PEG-8, PEG-40, PEG-100 Stearate, PEG-40 Hydrogenated Castor Oil, PEG-7 Glyceryl Cocoate, PEG-12 Dimethicone. Według FDA 1,4-dioksan może powstawać przy produkcji składników z członami PEG, Polyethylene, Polyoxyethylene, -oxynol- i -eth- (np. Laureth-4, Ceteareth-20, Steareth-21, Sodium Laureth Sulfate).

Najczęstsze pytania

Co to jest PEG w kosmetykach?

PEG to glikole polietylenowe, czyli syntetyczne polimery tlenku etylenu, oraz ich pochodne. W kosmetykach nawilżają i rozpuszczają inne składniki, a połączone z kwasami tłuszczowymi lub olejami działają jako emulgatory i substancje myjące. Liczba po PEG to średnia liczba jednostek tlenku etylenu. W CosIng jest ponad 900 nazw INCI zaczynających się od PEG-.

Co to jest PEG-8 w kosmetykach?

PEG-8 to glikol polietylenowy ze średnio 8 jednostkami tlenku etylenu, czyli PEG o krótkim łańcuchu. W CosIng ma funkcję nawilżającą (humektant) i rozpuszczającą, podobnie jak PEG-7. W UE nie ma limitu stężenia. Na zdrowej skórze uchodzi za bezpieczny, ale jak wszystkie PEG nie powinien trafiać na uszkodzoną skórę.

PEG-100 Stearate w kosmetykach: co to jest?

PEG-100 Stearate to ester glikolu polietylenowego (średnio 100 jednostek tlenku etylenu) i kwasu stearynowego. W CosIng figuruje jako substancja myjąca, a panel CIR opisuje stearyniany PEG jako głównie surfaktanty i emolienty. W 2025 r. CIR ponownie uznał je za bezpieczne w obecnych stężeniach. W UE nie ma limitów stężenia.

Co to jest PEG-40 w kosmetykach?

PEG-40 to glikol polietylenowy ze średnio 40 jednostkami tlenku etylenu, w CosIng humektant i rozpuszczalnik. Częściej w składach występuje PEG-40 Hydrogenated Castor Oil, czyli etoksylowany uwodorniony olej rycynowy, który w CosIng jest emulgatorem i substancją myjącą. Przegląd z 2005 r. uznaje etoksylowane oleje rycynowe na skórze za bezpieczne, bo nie oczekuje się, by przedostawały się do krwi.

Czy PEG w kosmetykach są szkodliwe?

Na zdrowej skórze PEG są uznawane za bezpieczne: słabo przez nią przenikają, rzadko podrażniają i rzadko uczulają. Nie należy ich stosować na uszkodzoną skórę, bo wchłonięte przez rozległe rany mogą uszkadzać nerki. Obawy budzą zanieczyszczenia z produkcji, zwłaszcza 1,4-dioksan; SCCS uznał jego ślady do 10 ppm za bezpieczne. Osoby z alergią na PEG powinny czytać składy.

Glikol polietylenowy: gdzie się go stosuje?

Glikol polietylenowy stosuje się w kosmetykach, lekach i wielu produktach codziennego użytku. W kosmetykach nawilża, rozpuszcza i zagęszcza, a jego pochodne emulgują i myją. W medycynie jest lekiem przeczyszczającym na zaparcia, podłożem maści i substancją pomocniczą w wielu lekach. Właśnie leki przeczyszczające odpowiadały za ponad połowę opisanych reakcji natychmiastowej alergii na PEG.

Co potwierdzają źródła

• PEG to polimer powtarzających się jednostek tlenku etylenu H-(OCH2CH2)n-OH, n to liczba jednostek; PEG poniżej 600 Da płynne (rozpuszczalniki w kremach), cięższe stałe (podłoża maści); PEG stosuje się w kosmetykach ze względu na rozpuszczalność, lepkość i małą toksyczność; PEG jest lekiem przeczyszczającym. S9 S8 S16
• W CosIng PEG-7, PEG-8, PEG-40 i PEG-100 to glikole o średnio 7, 8, 40 i 100 molach tlenku etylenu z funkcją humektanta i rozpuszczalnika; PEG-2M i PEG-90M mają średnio 2000 i 90 000 moli; PEG-100 Stearate: substancja myjąca; PEG-40 Hydrogenated Castor Oil i PEG-7 Glyceryl Cocoate: emulgujące i myjące; brak wpisów w załącznikach. S1 S17 S18 S19 S5 S20 S2 S3 S4 S21
• PEG, ich etery i estry kwasów tłuszczowych słabo podrażniają, mają bardzo małą toksyczność, słabo przenikają przez nieuszkodzoną skórę, rzadko uczulają (głównie przy lekach lub uszkodzonej skórze); PEG o masie 200 do ponad 10 000 bezpieczne; nie stosować na uszkodzoną skórę; etoksylowane oleje rycynowe wywoływały anafilaksję w lekach dożylnych; producenci muszą usuwać tlenek etylenu i 1,4-dioksan. S8
• Panel CIR w 2025 r. uznał stearyniany PEG (głównie surfaktanty i emolienty) za bezpieczne. S10
• PEG z podłoża opatrunku wchłaniany przez rozległe oparzenia wywoływał hiperosmolalność, kwasicę, hiperkalcemię i niewydolność nerek; PEG zwiększają przepuszczalność skóry, część wykluczana z kosmetyków organicznych. S14 S9
• 1,4-dioksan nie jest składnikiem, lecz produktem ubocznym składników etoksylowanych (PEG, Polyethylene, Polyoxyethylene, -eth-, -oxynol-); w UE kategoria rakotwórczości 2; ślady do 10 ppm bezpieczne (SCCS 2015); poziomy FDA: 1981 średnio 50 ppm (2-279), 1997 19 ppm, 2008 80% niewykrywalne i maks. 11,6 ppm, 2018 2 z 82 produktów dla dzieci powyżej 10 ppm (inna metoda, nieporównywalne); łatwo odparowuje; tlenek etylenu i dioksan w zał. II (poz. 182 i 343). S12 S11 S6 S7
• Natychmiastowa nadwrażliwość na PEG: 37 przypadków od 1977 r., ponad połowa po lekach przeczyszczających; kontakt przez skórę rzadko wywołuje anafilaksję; kontaktowe zapalenie skóry od kopolimerów PEG w kosmetykach; reakcje krzyżowe z polisorbatami. S13 S9
• U myszy kosmetyk z pochodnymi PEG wywoływał IgM przeciw PEG, które przyspieszały usuwanie liposomalnych leków pokrytych PEG. S15

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PEG-8
2. S2Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PEG-100 STEARATE
3. S3Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PEG-40 HYDROGENATED CASTOR OIL
4. S4Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PEG-7 GLYCERYL COCOATE
5. S5Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PEG-2M
6. S6Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: Ethylene oxide (załącznik II, poz. 182)
7. S7Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: Dioxane (załącznik II, poz. 343)
8. S8Przegląd badań · 2005Safety assessment on polyethylene glycols (PEGs) and their derivatives as used in cosmetic products.
9. S9Przegląd badań · 2025Role of Polyethylene Glycol in Dermatology.
10. S10Raport CIR · 2025Re-Review Summary of PEG Stearates as Used in Cosmetics.
11. S11Opinia SCCS (komitet naukowy UE) · 2015SCCS: Scientific Opinion on the Report of the ICCR Working Group: Considerations on Acceptable Trace Level of 1,4-Dioxane in Cosmetic Products, SCCS/1570/15
12. S12FDA · 2022FDA: 1,4-Dioxane in Cosmetics: A Manufacturing Byproduct
13. S13Przegląd badań · 2016Immediate-type hypersensitivity to polyethylene glycols: a review.
14. S14Przegląd badań · 2017A Medical Mystery: Unexplained Renal Failure in Burn Patients.
15. S15Badanie · 2024Impact of Anti-PEG IgM Induced via the Topical Application of a Cosmetic Product Containing PEG Derivatives on the Antitumor Effects of PEGylated Liposomal Antitumor Drug Formulations in Mice.
16. S16Inne źródło · 2023StatPearls: Polyethylene Glycol
17. S17Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PEG-7
18. S18Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PEG-40
19. S19Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PEG-100
20. S20Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PEG-90M
21. S21Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PEG-12 DIMETHICONE