Kwas pirogronowy

Jak działa

Mała cząsteczka i niskie pKa sprawiają, że kwas pirogronowy wnika w skórę szybko i głęboko, dlatego uważa się go za silny środek do peelingu powierzchownego i średnio głębokiego. Głębokość działania zależy od stężenia, podłoża, liczby nałożonych warstw, pocierania i czasu kontaktu. Opisuje się go jako środek keratolityczny, przeciwbakteryjny i zmniejszający wydzielanie łoju; pobudzanie tworzenia kolagenu i włókien sprężystych opisują głównie prace przeglądowe.

W otwartym badaniu 40 osób z trądzikiem grudkowo-krostkowym peeling 40-50% wykonywany co 2 tygodnie przez 3-4 miesiące dał całkowitą remisję u 40% i częściową u 50% chorych, a łojotok zmniejszył się u wszystkich, u których go mierzono. W badaniach porównawczych peeling 50% działał na trądzik podobnie jak 30% kwas salicylowy, choć ten silniej zmniejszał łojotok, a przegląd systematyczny ocenił jakość badań peelingów w trądziku jako bardzo niską do umiarkowanej. Przy fotostarzeniu cztery zabiegi 50% w odstępach 4 tygodni wygładziły skórę, spłyciły drobne zmarszczki i rozjaśniły plamy posłoneczne u 20 osób.

Dla kogo

• osoby z łagodnym lub umiarkowanym trądzikiem i cerą tłustą, jako zabieg gabinetowy uzupełniający leczenie
• skóra z oznakami fotostarzenia i plamami posłonecznymi, po kwalifikacji przez specjalistę
• nie dla skóry z uszkodzoną barierą: przy trwającym zapaleniu skóry, AZS, łojotokowym lub okołoustnym zapaleniu skóry i podrażnieniu po retinoidach peeling nie jest zalecany

Stężenia

W peelingach gabinetowych stosuje się 40-70% kwasu pirogronowego, w badaniach najczęściej 40-50%. Roztwory są bardzo kwaśne: w jednym z badań peeling 50% miał pH 0,8 i po kilku minutach był neutralizowany. Nie znaleźliśmy badań kosmetyków do domu z kwasem pirogronowym, a w CosIng ma on tylko funkcję zapachową. W CosIng kwas pirogronowy nie ma wpisu w załącznikach z ograniczeniami.

Jak zacząć

1. Peeling pirogronowy wykonuj tylko u dermatologa lub doświadczonego kosmetologa; stężonego kwasu nie stosuj w domu.
2. Przed zabiegiem powiedz o opryszczce, chorobach autoimmunologicznych skóry, ciąży, bliznowcach i leczeniu izotretynoiną w ostatnich 3 miesiącach: to przeciwwskazania.
3. W badaniach zabiegi powtarzano co 2-4 tygodnie w seriach od 4 do ok. 8 zabiegów, a po zabiegu nakładano krem z filtrem SPF 50+.

Możliwe skutki uboczne

Podczas zabiegu kwas pirogronowy zwykle silnie piecze i szczypie, a jego ostre opary drażnią błonę śluzową górnych dróg oddechowych. Po zabiegu typowe są zaczerwienienie i łuszczenie, a na skórze zapalnej lub cienkiej także strupki. U części osób nawet do 6 miesięcy po zabiegu utrzymuje się mrowienie lub pieczenie w okolicy ust i nosa albo pojawiają się przejściowe przebarwienia. W jednym z badań łuszczenie było silniejsze niż po peelingu salicylowym, a nowsze formuły z dodatkami bywały lepiej tolerowane. Każdy niepokojący objaw po zabiegu zgłoś osobie, która go wykonała, albo dermatologowi.

Ciąża i karmienie

Ciąża jest wymieniana wśród przeciwwskazań do peelingu kwasem pirogronowym, dlatego w ciąży z niego zrezygnuj. Pielęgnację skóry trądzikowej w ciąży omów z lekarzem.

Najczęstsze pytania

Ile zabiegów potrzeba?

W badaniach wykonywano zwykle od 4 do ok. 8 zabiegów co 2-4 tygodnie, a efekty oceniano po całej serii, czyli po 2-4 miesiącach. Plan ustala specjalista.

Czy po zabiegu trzeba chronić skórę przed słońcem?

Tak. W badaniach po zabiegu nakładano krem z filtrem SPF 50+, a przejściowe przebarwienia należą do opisanych działań niepożądanych.

Czy kwas pirogronowy jest w zwykłych kosmetykach?

W CosIng figuruje tylko jako składnik zapachowy, a wszystkie znalezione badania dotyczą peelingów gabinetowych, nie kremów do domu.

Co potwierdzają źródła

• Kwas pirogronowy to najprostszy alfa-ketokwas (grupa ketonowa i karboksylowa), w skórze przekształca się w kwas mlekowy; w CosIng ma tylko funkcję zapachową. S10 S2 S1
• Mała cząsteczka i niskie pKa: wnika szybko i głęboko; głębokość zależy od stężenia, podłoża, liczby warstw i czasu kontaktu; peelingi 40-70% (powierzchowne do średnich). S5 S2 S9
• Peeling 40-50% co 2 tygodnie przez 3-4 miesiące: całkowita remisja trądziku u 40%, częściowa u 50% z 40 osób, zmniejszenie łojotoku u wszystkich badanych. S3
• Peeling 50% działał na trądzik podobnie jak peeling 30% kwasem salicylowym, który silniej zmniejszał łojotok; jakość badań peelingów w trądziku bardzo niska do umiarkowanej. S6 S7 S8
• Cztery zabiegi 50% co 4 tygodnie wygładziły skórę, spłyciły drobne zmarszczki i rozjaśniły plamy posłoneczne u 20 osób. S4
• Działania niepożądane: silne pieczenie, drażniące opary, zaczerwienienie, łuszczenie, strupki, mrowienie wokół ust i nosa nawet do 6 miesięcy, przejściowe przebarwienia; łuszczenie silniejsze niż po peelingu salicylowym; nowa formuła lepiej tolerowana. S2 S5 S7
• Przeciwwskazania: opryszczka, autoimmunologiczne choroby skóry, ciąża, izotretynoina w ostatnich 3 miesiącach, bliznowce i blizny przerostowe; nie dla skóry z uszkodzoną barierą (m.in. AZS, podrażnienie po retinoidach). S2

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PYRUVIC ACID
2. S2Badanie · 2020A comparison of the effectiveness of azelaic and pyruvic acid peels in the treatment of female adult acne: a randomized controlled trial.
3. S3Badanie · 2004The use of pyruvic acid in the treatment of acne.
4. S4Badanie · 2004Pyruvic acid peels for the treatment of photoaging.
5. S5Badanie · 2006Clinical and instrumental evaluation of skin improvement after treatment with a new 50% pyruvic acid peel.
6. S6Przegląd badań · 2018Chemical peels for acne vulgaris: a systematic review of randomised controlled trials.
7. S7Badanie · 2016Comparison the effectiveness of pyruvic acid 50% and salicylic acid 30% in the treatment of acne.
8. S8Badanie · 2014Comparative study of the effect of 50% pyruvic and 30% salicylic peels on the skin lipid film in patients with acne vulgaris.
9. S9Badanie · 2022The efficacy and tolerability of 40% pyruvic acid peel on acne vulgaris, post acne scar and hyperpigmentation in Indians.
10. S10Przegląd badań · 2023A Comprehensive Bibliographic Review Concerning the Efficacy of Organic Acids for Chemical Peels Treating Acne Vulgaris.

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 7 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.