Kwas mlekowy

Jak działa

Jak inne AHA, kwas mlekowy rozluźnia spójność komórek warstwy rogowej, więc złuszczanie przebiega równiej, a szorstka skóra się wygładza. Działa też jak humektant, czyli przyciąga wodę; mleczany wchodzą w skład NMF, mieszaniny drobnych cząsteczek utrzymujących nawilżenie warstwy rogowej. Częściowo zobojętniony (w postaci mleczanów) lepiej nawilża, a siła złuszczania zależy od stężenia i pH produktu.

W badaniu porównawczym forma L kwasu mlekowego i kwas glikolowy działały najskuteczniej spośród AHA, poprawiając nawilżenie i drobne zmarszczki w ciągu 6 tygodni, a forma L była lepiej tolerowana. Krem z 8% kwasem mlekowym stosowany 22 tygodnie umiarkowanie poprawił oznaki fotostarzenia, a na przedramionach także nierówną pigmentację i szorstkość. W badaniu z 1996 r. balsam z formą L zwiększył ilość ceramidów w warstwie rogowej (o 48%) i poprawił funkcję bariery naskórka. Jak inne AHA zwiększa wrażliwość na UV.

Dla kogo

• cera sucha, szorstka w dotyku
• skóra z nierównym kolorytem i oznakami fotostarzenia
• osoby szukające kwasu z działaniem nawilżającym
• szorstka skóra ciała, np. grudki na ramionach (rogowacenie przymieszkowe)

Stężenia

W badaniach kremów i roztworów stosowano ok. 5-10% (np. 8% krem w badaniu fotostarzenia). Amerykański panel ekspertów CIR uznał kwas mlekowy za bezpieczny w kosmetykach do 10% przy pH co najmniej 3,5, jeśli produkt chroni przed nadwrażliwością na słońce albo zaleca codzienną ochronę przeciwsłoneczną. Naukowy komitet UE (SCCNFP) w stanowisku z 2000 r., podtrzymanym w 2004 r., ostrożnościowo zasugerował do 2,5% przy pH co najmniej 5,0 oraz ostrzeżenia o unikaniu oczu i ochronie przed UV; w CosIng kwas mlekowy nie ma wpisu w załącznikach z ograniczeniami. Mocne produkty złuszczające należą do gabinetu.

Jak zacząć

1. Zacznij od produktu z ok. 5% kwasu, stosowanego wieczorem 2-3 razy w tygodniu na oczyszczoną, suchą skórę.
2. Po 2-3 tygodniach dobrej tolerancji stosuj go co drugi wieczór lub codziennie; wyższe stężenie wprowadzaj stopniowo.
3. Rano nakładaj filtr przeciwsłoneczny, także przez tydzień po odstawieniu kwasu; przy szczypaniu, które nie mija, zmniejsz częstotliwość.

Możliwe skutki uboczne

Szczypanie, pieczenie, zaczerwienienie lub łuszczenie, częściej na skórze wrażliwej. Do FDA zgłaszano przy produktach z AHA także wysypkę, obrzęk, świąd, pęcherze, przebarwienia, oparzenia chemiczne i nasilone oparzenia słoneczne; poważniejsze reakcje dotyczyły głównie produktów najmocniej złuszczających. Przerwij stosowanie przy utrzymującym się pieczeniu, obrzęku albo pęcherzach i nie nakładaj kwasu na skórę podrażnioną lub zranioną.

Ciąża i karmienie

Nie ma kontrolowanych badań u kobiet w ciąży. Przegląd z 2022 r. uznaje kosmetyki z AHA do 10% przy pH powyżej 3,5 za akceptowalne w ciąży, a mleczany są naturalnym składnikiem skóry. O peelingach gabinetowych w ciąży i podczas karmienia zdecyduj z lekarzem i codziennie stosuj filtr.

Najczęstsze pytania

Czym kwas mlekowy różni się od glikolowego?

W porównawczym badaniu oba działały podobnie skutecznie i podobnie poprawiały nawilżenie, ale forma L kwasu mlekowego wywoływała mniej szczypania i skarg, zwłaszcza przy wyższych stężeniach. Kwas mlekowy jest też humektantem, a jego sole należą do NMF skóry.

Czy pomoże na grudki na ramionach?

Przy rogowaceniu przymieszkowym dermatolodzy zalecają kremy z mocznikiem, kwasem salicylowym, mlekowym lub innymi AHA. Kremy pomagają zmiękczyć zrogowacenia, ale rogowacenie przymieszkowe nie jest uleczalne, choć często łagodnieje w dorosłości.

Czy nadaje się do cery wrażliwej?

Nie zawsze: kwas mlekowy bywa używany właśnie do testowania wrażliwości skóry. Przy cerze wrażliwej, trądziku różowatym lub AZS decyzję o kwasach podejmij z dermatologiem.

Co potwierdzają źródła

• Mleczany są składnikiem naturalnego czynnika nawilżającego (NMF); kwas mlekowy pełni funkcję humektantu, a jak inne AHA zmniejsza spójność komórek warstwy rogowej. S7 S1 S11
• Forma L kwasu mlekowego i kwas glikolowy były najskuteczniejsze spośród AHA (nawilżenie, drobne zmarszczki w 6 tygodni), a forma L była mniej drażniąca; częściowo zobojętnione lepiej nawilżają. S4
• 8% krem z kwasem mlekowym przez 22 tygodnie umiarkowanie poprawił fotostarzenie, a na przedramionach pigmentację i szorstkość. S5
• Forma L zwiększyła ceramidy w warstwie rogowej (o 48%) i poprawiła barierę oraz odporność na suchość. S6
• AHA zwiększają wrażliwość na UV, która ustępuje ok. tydzień po odstawieniu; CIR: do 10% przy pH co najmniej 3,5; SCCNFP ostrożnościowo 2,5% przy pH co najmniej 5,0; brak wpisu w załącznikach CosIng. S3 S2 S1
• 5% kwas mlekowy to test skóry wrażliwej: szczypał 24/32 osób z trądzikiem różowatym i 6/32 zdrowych. S8
• Przy rogowaceniu przymieszkowym zaleca się kremy z mocznikiem, kwasem salicylowym, mlekowym lub AHA; choroba nie jest uleczalna, często łagodnieje w dorosłości. S9
• W ciąży brak kontrolowanych badań; AHA do 10% przy pH powyżej 3,5 uznawane za akceptowalne. S10

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: LACTIC ACID
2. S2Opinia SCCS (komitet naukowy UE) · 2004SCCNFP/0799/04: Updated position paper concerning consumer safety of alpha-hydroxy acids
3. S3FDA · 2022FDA: Alpha Hydroxy Acids
4. S4Badanie · 1996Comparative effectiveness of alpha-hydroxy acids on skin properties.
5. S5Badanie · 1996Topical 8% glycolic acid and 8% L-lactic acid creams for the treatment of photodamaged skin. A double-blind vehicle-controlled clinical trial.
6. S6Badanie · 1996Effect of lactic acid isomers on keratinocyte ceramide synthesis, stratum corneum lipid levels and stratum corneum barrier function.
7. S7Przegląd badań · 2024Going Beyond Ceramides in Moisturizers: The Role of Natural Moisturizing Factors.
8. S8Badanie · 1999Stinging and rosacea.
9. S9DermNet · 2022DermNet: Keratosis pilaris
10. S10Przegląd badań · 2022Skin Changes and Safety Profile of Topical Products During Pregnancy.
11. S11Przegląd badań · 2018Dual Effects of Alpha-Hydroxy Acids on the Skin.

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 7 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.