Glinki kosmetyczne: rodzaje i zastosowanie

Co to są glinki kosmetyczne i jak działają?

Glinki kosmetyczne to minerały ilaste o budowie warstwowej, które powstają z wietrzenia skał i składają się głównie z uwodnionej krzemionki i tlenku glinu. Ich cząstki są bardzo drobne: płytki kaolinitu, głównego minerału glinki białej, mają zwykle poniżej 2 µm. Glinki dobrze adsorbują i absorbują różne substancje, więc w maseczkach pochłaniają nadmiar sebum, a jako dodatki w kremach i zawiesinach stabilizują je i zmieniają ich konsystencję.

Panel ekspertów CIR podaje, że wszystkie ocenione przez niego naturalne glinki działają w kosmetykach pochłaniająco i jako wypełniacze. Przegląd z 2024 r. przypisuje bentonitowi i montmorylonitowi działanie przeciwzapalne i pochłaniające sebum, ale głównie na podstawie badań laboratoryjnych, na zwierzętach i wstępnych badań klinicznych.

Rodzaje glinek: biała, zielona, ghassoul i inne

Nazwa koloru (glinka biała, zielona, czerwona) nie jest nazwą INCI, dlatego w składzie trzeba szukać nazw minerałów.

• Glinka biała to kaolin (Kaolin), zbudowany głównie z kaolinitu. W UE figuruje też jako biały barwnik CI 77004 (załącznik IV, poz. 119).
• Bentonit (Bentonite) to glinka koloidalna złożona głównie z montmorylonitu, powstała z popiołu wulkanicznego.
• Glinka zielona: dwie francuskie zielone glinki stosowane w leczeniu owrzodzenia Buruli składały się głównie z illitu i smektytu bogatego w żelazo. W CosIng są m.in. wpisy Illite oraz Canadian Colloidal Clay, opisana jako koloidalna zielona glinka zawierająca głównie krzem, glin, żelazo, wapń, sód, magnez i potas.
• Ghassoul (rhassoul, glinka marokańska) to w składzie Moroccan Lava Clay, według CosIng glinka smektytowa wydobywana w Maroku. Zbadana próbka składała się ze stewensytu (minerału z grupy smektytów), kalcytu, dolomitu i kwarcu.
• Glinki czerwone, różowe, czarne, żółte i inne: w badaniu 111 produktów z polskiego rynku było 10 rodzajów glinek (9 kolorów i ghassoul) od 9 producentów; typowego składu glinek tych kolorów nie znaleźliśmy w źródłach naukowych.

Czy glinka pomaga na trądzik i cerę tłustą?

Glinka może zmniejszać przetłuszczanie się skóry i liczbę zaskórników, ale dowody pochodzą z badań bez grupy kontrolnej. W badaniu z 2023 r. 40 dorosłych z cerą tłustą lub mieszaną i łagodnym lub umiarkowanym trądzikiem nakładało maseczkę z kaolinem i bentonitem dwa razy w tygodniu. Po 4 tygodniach mieli o 46% mniej zaskórników zamkniętych i o 66% mniej otwartych, a ilość sebum była mniejsza o 30% (tuż po zmyciu maseczki o 69%). Wielkość porów się nie zmieniła, maseczka zawierała też inne składniki (m.in. pantenol), a badanie prowadzili pracownicy jej producenta, więc nie wiadomo, ile zawdzięczać samej glince.

W otwartym badaniu obserwacyjnym z 2012 r. 133 osoby ze skórą trądzikową, stosujące maseczkę z glinką i olejem jojoba 2-3 razy w tygodniu przez 6 tygodni, miały średnio o 54% mniej zmian skórnych; zmiany liczyli sami uczestnicy, bez badania przez lekarza. Część glinek działa antybakteryjnie w laboratorium dzięki uwalnianym jonom żelaza, miedzi i cynku, ale próbki z tego samego złoża różniły się aktywnością i nie wiadomo, czy przekłada się to na działanie na skórze. Glinka nie zastępuje leczenia trądziku; przy nasilonych zmianach warto skonsultować się z dermatologiem.

Jak stosować maseczkę z glinki na twarz?

W badaniach maseczki z glinką nakładano 2-3 razy w tygodniu; stosowania codziennego nikt nie sprawdzał. W badaniu z 2023 r. maseczkę trzymano na twarzy 5-10 minut i zmywano wodą. Przy takim stosowaniu przez 4 tygodnie skóra była mniej sucha i podrażniona niż na początku, nawilżenie warstwy rogowej wzrosło o 30%, a przeznaskórkowa utrata wody zmalała o 20%.

• Mieszaj proszek ostrożnie, bez pylenia: panel CIR nie miał danych, by ocenić bezpieczeństwo glinek innych niż kaolin w produktach, które można przypadkowo wdychać.
• Nakładaj na oczyszczoną skórę i zmywaj wodą po kilku minutach.
• Zacznij od 1-2 razy w tygodniu i obserwuj, czy skóra nie staje się ściągnięta lub podrażniona.
• Nie nakładaj glinki na rany i podrażnioną skórę, jeśli nie zalecił tego lekarz.

Glinka na włosy i skórę głowy: czy działa?

Działanie glinek na włosy znamy tylko z badań laboratoryjnych na pasmach włosów; badań klinicznych na skórze głowy nie znaleźliśmy. W badaniu z 2026 r. dodatek 0,5-3% glinki (bentonitu albo glinki z muskowitem, illitem i chlorytem) do szamponu i odżywki w kostce zwiększał wytrzymałość włosów i ułatwiał rozczesywanie; glinka z muskowitem w stężeniu 3% zwiększała wytrzymałość o 94%, a połysk o 56%. Obietnice dotyczące łupieżu, przetłuszczania się skóry głowy czy wypadania włosów nie mają więc potwierdzenia; przegląd z 2020 r. podkreśla, że obietnic leczenia łupieżu przez produkty z węglem aktywnym nie potwierdzają dane kliniczne.

Czy glinki są bezpieczne? Metale ciężkie i przepisy UE

Glinki kosmetyczne są uznawane za bezpieczne na skórę, choć jako surowce naturalne mogą zawierać metale ciężkie. Panel CIR w 2026 r. uznał kaolin za bezpieczny w obecnych zastosowaniach i stężeniach, a 7 pozostałych naturalnych glinek za bezpieczne z wyjątkiem produktów, które można przypadkowo wdychać, bo na ich ocenę brakuje danych. W UE kaolin, bentonit i illit nie mają limitu stężenia; wpis CI 77004 w załączniku IV (barwniki, poz. 119), z którym CosIng wiąże kaolin i bentonit, nie podaje maksymalnego stężenia ani warunków stosowania.

W 111 produktach z glinkami z polskiego rynku rtęć wykryto we wszystkich, w ilości 1,87-200,81 µg/kg, najwięcej średnio w zielonych i białych; żadna próbka nie przekraczała dopuszczalnych norm. W 15 próbkach glinek do zastosowań farmaceutycznych i kosmetycznych kadm i rtęć nie przekraczały 2 mg/kg. U myszy codzienne nakładanie przez 2 tygodnie zielonej glinki z dużą zawartością arsenu i ołowiu zwiększyło ilość ołowiu w wątrobie i nerkach, choć bez mierzalnych skutków biologicznych. Autorzy badania polskich glinek zalecają dalszą kontrolę zawartości metali, a autorzy badania na myszach ostrożność w stosowaniu takich glinek.

Węgiel aktywny, ziemia okrzemkowa i borowina: czy to też glinki?

Węgiel aktywny, ziemia okrzemkowa i borowina nie są glinkami, choć trafiają do podobnych maseczek i produktów oczyszczających. Węgiel aktywny (Charcoal Powder) to zwęglony materiał organiczny; według przeglądu z 2020 r. jest ogólnie bezpieczny, ale obietnic leczenia trądziku czy łupieżu nie potwierdzają badania kliniczne. Ziemia okrzemkowa (Diatomaceous Earth) to krzemionkowe pancerzyki okrzemek o działaniu ściernym i pochłaniającym; panel CIR uznał ją w 2026 r. za bezpieczną w kosmetykach.

Borowina to torf (w składzie Peat lub Peat Extract), w CosIng składnik pielęgnujący skórę. Okłady z torfu stosuje się w lecznictwie uzdrowiskowym od około 1820 r. i torf jest najlepiej zbadanym peloidem balneoterapii, ale przegląd z 2013 r. omawia jego zastosowanie na przykładzie chorób reumatycznych i leczenia niepłodności. Badań klinicznych borowiny w kosmetykach do twarzy nie znaleźliśmy.

Glinki kosmetyczne i podobne surowce: porównanie

Jak rozpoznać w składzie INCI

Nazwy INCI glinek i podobnych surowców (z CosIng): Kaolin, Bentonite, Montmorillonite, Illite, Moroccan Lava Clay, Canadian Colloidal Clay, Clay, Solum Fullonum, Hectorite; także Charcoal Powder, Diatomaceous Earth, Peat, Peat Extract.

Najczęstsze pytania

Glinka biała czy zielona: którą wybrać?

Nie ma badań, które porównywałyby glinkę białą i zieloną na skórze, więc wybór opiera się głównie na doświadczeniu. Biała to kaolin, zbudowany głównie z kaolinitu, który panel CIR uznał za bezpieczny w obecnych zastosowaniach, bez zastrzeżenia dotyczącego wdychania. Badane zielone glinki francuskie składały się z illitu i smektytu z żelazem, a część glinek działa antybakteryjnie w laboratorium. W badaniu polskich glinek zielone i białe miały średnio najwięcej rtęci, choć żadna próbka nie przekraczała norm.

Czy glinka pomaga na trądzik?

Glinka może pomagać przy łagodnym trądziku i cerze tłustej, ale dowody są słabe. W badaniu bez grupy kontrolnej maseczka z kaolinem i bentonitem, stosowana dwa razy w tygodniu przez 4 tygodnie, zmniejszyła liczbę zaskórników o 46-66% i ilość sebum o 30%. W innym otwartym badaniu maseczka z glinką i olejem jojoba po 6 tygodniach zmniejszyła liczbę zmian średnio o 54%.

Jak stosować glinkę na twarz i czy można codziennie?

W badaniach maseczki z glinką nakładano 2-3 razy w tygodniu, a codziennego stosowania nie sprawdzano. W badaniu z 2023 r. maseczkę trzymano na twarzy 5-10 minut i zmywano wodą, a skóra po 4 tygodniach była lepiej nawilżona i mniej podrażniona. Proszek warto mieszać bez pylenia, bo bezpieczeństwa wdychania glinek innych niż kaolin nie oceniono.

Czy czerwona glinka pomaga na naczynka i trądzik różowaty?

Nie ma badań, które potwierdzałyby, że czerwona glinka pomaga na naczynka lub trądzik różowaty. Nie znaleźliśmy też naukowego opisu typowego składu glinek czerwonych. Jeśli chcesz jej spróbować, zrób najpierw próbę na małym fragmencie skóry i zmywaj maseczkę po kilku minutach, a przy trądziku różowatym ustal pielęgnację z dermatologiem.

Czy glinka działa na włosy i skórę głowy?

Działanie glinek na włosy znamy tylko z badań laboratoryjnych, a na skórę głowy nie ma badań klinicznych. Dodatek 0,5-3% glinki do szamponu i odżywki w kostce zwiększał wytrzymałość pasm włosów (glinka z muskowitem w stężeniu 3% o 94%), ułatwiał rozczesywanie i zwiększał połysk. Badań klinicznych glinek na łupież, przetłuszczanie się skóry głowy czy wypadanie włosów nie znaleźliśmy, więc takie obietnice nie mają potwierdzenia.

Co potwierdzają źródła

• Glinki to minerały ilaste (krzemiany warstwowe) z wietrzenia skał, głównie uwodniona krzemionka i tlenek glinu; płytki kaolinitu mają zwykle poniżej 2 µm; w kosmetykach są adsorbentami i absorbentami, stabilizują emulsje i zawiesiny i zmieniają ich reologię; wszystkie glinki ocenione przez CIR działają pochłaniająco i jako wypełniacze. S6 S9 S8 S7
• Kaolin (i bentonit) CosIng wiąże z CI 77004 (zał. IV, poz. 119, barwa biała, bez maksymalnego stężenia); bentonit składa się głównie z montmorylonitu z popiołu wulkanicznego; zielone glinki francuskie to illit i smektyt z żelazem; ghassoul (Moroccan Lava Clay) to smektyt, w badanej próbce stewensyt, kalcyt, dolomit i kwarc. S1 S2 S10 S14 S3 S5 S4 S15
• Maseczka z kaolinem i bentonitem 2 razy w tygodniu przez 4 tygodnie: zaskórniki zamknięte -46%, otwarte -66%, sebum -30% (tuż po zmyciu -69%), nawilżenie +30%, TEWL -20%, pory bez zmian, trzymana 5-10 minut; maseczka z glinką i olejem jojoba 2-3 razy w tygodniu przez 6 tygodni: -54% zmian u 133 osób; oba badania bez grupy kontrolnej (pierwsze: 40 osób, prowadzone przez producenta; drugie: zmiany liczone przez uczestników). S11 S12
• Działanie antybakteryjne części glinek in vitro zależy od jonów Fe, Cu i Zn uwalnianych z glinki; bentonit i montmorylonit mają działanie przeciwzapalne i pochłaniające sebum głównie w badaniach przedklinicznych i wstępnych; krem z bentonitem: 86% wyleczeń pieluszkowego zapalenia skóry w 3 dni wobec 52% po nagietku. S13 S10 S16
• Glinka 0,5-3% w szamponie i odżywce w kostce zwiększała wytrzymałość pasm włosów (glinka z muskowitem 3%: o 94%) i połysk (ta sama glinka 3%: o 56%) w badaniu laboratoryjnym; obietnic leczenia łupieżu przez węgiel aktywny nie potwierdzają dane kliniczne. S17 S22
• CIR 2026: kaolin bezpieczny, 7 pozostałych naturalnych glinek bezpiecznych poza produktami, które można wdychać (brak danych); rtęć 1,87-200,81 µg/kg we wszystkich 111 produktach z polskiego rynku (10 rodzajów, 9 producentów), żaden nie przekraczał norm; Cd i Hg poniżej 2 mg/kg w 15 próbkach; u myszy zielona glinka z arsenem i ołowiem zwiększała ołów w wątrobie i nerkach bez mierzalnych skutków. S7 S18 S19 S20
• Węgiel aktywny ogólnie bezpieczny, bez dowodów klinicznych na trądzik i łupież; ziemia okrzemkowa to pancerzyki okrzemek, ścierna i pochłaniająca, CIR: bezpieczna; borowina (Peat) to składnik pielęgnujący, okłady z torfu od ok. 1820 r., torf najlepiej zbadanym peloidem balneoterapii (przykłady: choroby reumatyczne, niepłodność). S21 S22 S23 S24 S25 S26 S27

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: KAOLIN (załącznik IV, poz. 119, CI 77004)
2. S2Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: BENTONITE
3. S3Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: ILLITE
4. S4Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: MOROCCAN LAVA CLAY
5. S5Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: CANADIAN COLLOIDAL CLAY
6. S6Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: CLAY
7. S7Raport CIR · 2026Amended Safety Assessment of Naturally-Sourced Clays as Used in Cosmetics.
8. S8Przegląd badań · 2017Clay minerals: Properties and applications to dermocosmetic products and perspectives of natural raw materials for therapeutic purposes-A review.
9. S9Przegląd badań · 2017Kaolinite in pharmaceutics and biomedicine.
10. S10Przegląd badań · 2024The potential cutaneous benefits of bentonites and montmorillonites.
11. S11Badanie · 2023Comprehensive assessment of the efficacy and safety of a clay mask in oily and acne skin.
12. S12Badanie · 2012Clay jojoba oil facial mask for lesioned skin and mild acne--results of a prospective, observational pilot study.
13. S13Badanie · 2013Exchangeable ions are responsible for the in vitro antibacterial properties of natural clay mixtures.
14. S14Badanie · 2008CHEMICAL AND MINERALOGICAL CHARACTERISTICS OF FRENCH GREEN CLAYS USED FOR HEALING.
15. S15Badanie · 2020Interfacial electrochemical properties of natural Moroccan Ghassoul (stevensite) clay in aqueous suspension.
16. S16Badanie · 2015Comparing the effects of Bentonite & Calendula on the improvement of infantile diaper dermatitis: A randomized controlled trial.
17. S17Badanie · 2026Commercial clays in cosmetic formulations for hair care: Characterization and application to improve the mechanical properties of hair fibre.
18. S18Badanie · 2025Analysis of Mercury Concentration in Cosmetic Clays.
19. S19Badanie · 2015Essential and toxic elements in clays for pharmaceutical and cosmetic use.
20. S20Badanie · 2020Elevated Arsenic and Lead Concentrations in Natural Healing Clay Applied Topically as a Treatment for Ulcerative Dermatitis in Mice.
21. S21Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: CHARCOAL POWDER
22. S22Przegląd badań · 2020Charcoal: An ancient material with a new face.
23. S23Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: DIATOMACEOUS EARTH
24. S24Raport CIR · 2026Safety Assessment of Diatomaceous Earth as Used in Cosmetics.
25. S25Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PEAT
26. S26Przegląd badań · 2020Central European ethnomedical and officinal uses of peat, with special emphasis on the Tołpa peat preparation (TPP): An historical review.
27. S27Przegląd badań · 2013[Peloid therapy. An overview of the empirical status and evidence of mud therapy].